Communicatie Spoorwegmuseum, Ed Wingen

AART LAMBERTS

Communicatie Spoorwegmuseum – Utrecht
Atelier Wibautstraat
Amsterdam, 29 januari 2006

Zie ze daar staan twee mannen in geplooid gewaad
naast elkaar in gesprek in samenspraak
zomaar op straat in een Nederlandse stad
in het centrum van het lage land aan de Noordzee

Verdonk nog aan toe – kunnen wij hen wel verstaan ?
hoor wat ze te zeggen hebben deze wijsgeren
uit lang vervlogen tijden hoor hun dialoog
of houden zij ieder een leerzaam vertoog
die twee hoor hen daarom aandachtig aan:

lyceum gymnasium atheneum conservatorium
oratorium laboratorium crematorium aquarium
herbarium pressarium astroloog bioloog pedagoog
proloog monoloog fiscus status abortus consensus
object project traject republiek ritmiek gymnastiek
anoniem synoniem podium medium opium valium
rector dictator vibrator ego info memo micro macro
minima maxima linea recta activa et’cetera

democratie monarchie nostalgie sympathie symfonie
telefonie symmetrie utopie ideologie epidemie calorie
docent dissident document opportunist populist atheïst
optimist pessimist apparaat kwadraat castraat prostaat
apotheek artotheek bibliotheek discotheek hypotheek
bioscoop horoscoop komeet profeet anagram kilogram
acryl debiel asiel parasiet hypocriet satelliet heremiet
criticus doctorandus politicus epilepticus et’cetera

politie justitie restitutie legitimatie provocatie coalitie
oppositie integratie naturalisatie sollicitatie declaratie
contraprestatie alimentatie menstruatie adoptie autopsie
correctie erectie cursief negatief positief preservatief
neutraal radicaal tribunaal censuur armatuur creatuur
autochtoon allochtoon hormoon condoom idool vitriool
demonstrant emigrant predikant quantum metrum
museum spectrum ultimatum referendum et’cetera

oftewel enzovoort enzoverder – van Amsterdam
naar Utrecht de Domstad, stad van Willibrordus
en ooit een Romeinse nederzetting
de Communicatie van Aart Lamberts op het plein voor
het Spoorwegmuseum in een voormalig station
symboliseert dat historische begin in de vorm van een
tijdloos monument een symbool zinnebeeld kenteken
een beeld om bij stil te staan om er iets van op te steken
een beeld dat aanspoort tot bezinning tot contemplatie
beschouwen of tot introspectie innerlijk schouwen

wat zou het Nederlands zijn zonder het Grieks
en het Latijn, de taal van de Romeinen, de eerste
christenen en van de prelaten van het Vaticaan
de taal die de meesten van ons niet meer verstaan
maar automatisch vrijwel dagelijks gebruiken
attentie graag – straks krijgt u een consumptie

communicatie – het grote thema van Aart is mededeling
gesprek deelnemen in verbinding met elkaar staan
elkaar ontmoeten bijvoorbeeld onderweg met de
Nederlandse Spoorwegen – je neemt de trein om iemand
op te zoeken of naar het werk te gaan en voor een dagje uit
naar Artis in Amsterdam of Naturalis in Leiden.
Vertrek en aankomst – het station als ontmoetingsplaats
en dan het spoorwegennet met zijn aansluitingen en
verbindingen of vertragingen en ontsporingen
maar dat is een ander verhaal

die twee figuren daar – nu nog in afstandelijk wit
maar straks in robuust brons – zijn geen reizigers maar
raadgevers misschien Cicero en Seneca of Juvenalis
en Horatius de dichter die ervan overtuigd was dat zijn
dichtwerk duurzamer zou zijn dan brons – ai Aart!
die filosofen wijzen reizigers de weg – de weg naar
ontmoeting tolerantie vriendschap naar begrip
voor elkaar en omgaan met elkaar op de weg tussen
geboorte en dood – het eindstation terminus

Aart gaf zijn sculptuur zoals gebruikelijk een
geabstraheerde vorm een stilering die ruimte laat
aan de verbeelding – dus geen in China
bestelde André Hazes en de Nachtwacht die niets aan de
verbeelding overlaten – arme Rembrandt die zijn
negentiende-eeuws eerbetoon nota bene te danken heeft
aan de Belgische beeldhouwer Louis Royer

er zijn in Nederland maar weinig reralistische of figuratieve
beelden met zeggingskracht – ik denk aan de Domela
Nieuwenhuis van Johan Polet bij de Haarlemmerpoort
aan de Dokwerker van Mari Andriessen bij de Synagoge
aan de Berlage van Hildo Krop op het Victorieplein
en verder weg aan de Gevallene van John Rädecker in
Waalwijk de Wilhelmina in hardsteen van Charlotte van
Pallandt in Rotterdam en zelfs aan de vroege beeldengroep
van de in het verzet gevallen Gerrit van der Veen op het
Spoorwegviaduct in Utrecht

viaducten aquaducten en ook tunnels en sluizen worden in de
wegen –en waterbouw kunstwerken genoemd zodat het vaak
moeilijk is het verschil te zien met de langs snelwegen en bij
rotondes door kunstenaars in opdracht uitgevoerde
kunstwerken de zo geheten omgevingskunst – kunst die veel
kritiek en ook wel protesten uitlokt net als sommige kunst in
de openbare ruimte zoals de uitschuifbare phallus in
Wageningen of de pornokabouter in Rotterdam waar het
expressieve oorlogsmonument De Verwoeste Stad van Zadkine
de bijnaam Jan Gat kreeg – wat in feite acceptatie betekent
zo werd de schijvenzuil van André Volten hier op het
Frederiksplein de knakenpaal genoemd – wanneer mensen
moeite met kunstuitingen hebben proberen ze er greep op
te krijgen ze onschadelijk te maken en soms leidt dat tot
vandalisme of vernieling want je moet kunnen zien wat het
voorstelt – waarschijnlijk is Jeroen Henneman, de maker van het
Theo van Goghmonument daarin geslaagd – zijn symbolische
Schreeuw om vrije mening in roestvrij staal komt in het
Oosterpark te staan maar wie weet straks nog wie Theo was?

Aart was zich natuurlijk bewust van het dilemma van de
verstaanbaarheid – hoe laat je een beeld voor zichzelf spreken?
Wanneer hij voor zijn atelierraam naar de Wibaut van
Han Wezelaar kijkt ziet hij een man met zijn hoed in de hand
en zijn jas over de arm voor zich uit staan staren – vóór het
Wibauthuis in de Wibautstraat maar wat zegt die naam ons nu nog
van deze socialistische wethouder die beslist geen Troelstra was
de zowel door Hildo Krop als Piet Esser uitgebeelde partijvoorman
respectievelijk in Amsterdam en Den Haag – zulke beelden zijn nu
eenmaal tijdgebonden dus met een conducteur met pet
en vertreksein daag je de tijd niet uit en ook niet met een reiziger
met rugzak, actetas of laptop en evenmin met ov- kaartstudenten
in spijkerbroek of met hoofddoek en dat is nog maar een losse
greep uit de dagelijkse stroom die de treinstellen bevolkt

Aart zag de architectuur van het Spoorwegmuseum en begreep
waar hij zijn inspiratie vandaan moest halen hoe hij doormiddel
van zijn vertrouwde wachters gestalte en uitdrukking kon geven
aan een symboliek die heden en verleden samenvat die het heden
historiseert en het verleden actualiseert – en zijn eureka is deze
Communicatie die straks in Utrecht tot de verbeelding zal spreken
een beeld dat ons aan het denken zet omdat het iets te zeggen heeft
Aart- proficiat!

 

Ed Wingen

Reageer